Κεφάλαιο Ε' · Μάθημα 03

Συγχορδίες εβδόμης

⏱5 λεπτά ανάγνωσης

Στα προηγούμενα μαθήματα είδαμε πώς φτιάχνεται μια συγχορδία από τρεις νότες, σε στοίβα τριτών. Τι γίνεται αν δεν σταματήσουμε εκεί, αλλά βάλουμε μια νότα ακόμα από πάνω;

01Μια τέταρτη νότα, η εβδόμη

Ξεκίνα από μια τρίφωνη συγχορδία, για παράδειγμα Ντο-Μι-Σολ. Αν βάλεις πάνω της άλλη μια τρίτη (Σι), προκύπτει η νότα που βρίσκεται μια εβδόμη ψηλότερα από τη βάση. Αυτή η τετράφωνη συγχορδία λέγεται συγχορδία εβδόμης.

Η επιπλέον νότα, η εβδόμη, δίνει έναν ήχο που «ανοίγει» λίγο περισσότερο από την τριάδα. Νιώθεις ότι ο ήχος δεν κλείνει αλλά κρατάει μια μικρή ένταση.

Από τρίφωνη σε εβδόμης
Τρίφωνη
Ντο-Μι-Σολ
Με εβδόμη
Ντο-Μι-Σολ-Σι
Η τρίφωνη Ντο μείζονα (Ντο-Μι-Σολ) γίνεται συγχορδία εβδόμης με την προσθήκη του Σι, μια τρίτη πάνω από το Σολ.

02Οι πέντε τύποι

Ανάλογα με το είδος της τριάδας και το είδος της εβδόμης που προστίθεται, προκύπτουν διαφορετικοί χρωματισμοί. Οι πέντε βασικοί τύποι είναι:

Οι πέντε τύποι
ΤύποςΔομήΠαράδειγμα
Μείζονα εβδόμης (Μ7)μείζονα τριάδα + μεγάλη εβδόμηΝτο-Μι-Σολ-Σι
Δεσπόζουσα εβδόμης (7)μείζονα τριάδα + μικρή εβδόμηΝτο-Μι-Σολ-Σι♭
Ελάσσονα εβδόμης (ελ7)ελάσσονα τριάδα + μικρή εβδόμηΝτο-Μι♭-Σολ-Σι♭
Ημιελαττωμένη εβδόμηςελαττωμένη τριάδα + μικρή εβδόμηΝτο-Μι♭-Σολ♭-Σι♭
Ελαττωμένη εβδόμηςελαττωμένη τριάδα + ελαττωμένη εβδόμηΝτο-Μι♭-Σολ♭-Σι♭♭
Οι πέντε βασικοί τύποι συγχορδίας εβδόμης. Η διαφορά ανάμεσά τους βρίσκεται στο συνδυασμό τριάδας και εβδόμης.

Η πιο συχνή σύγχυση είναι ανάμεσα στη μείζονα εβδόμης (Μ7) και τη δεσπόζουσα εβδόμης (7). Η τριάδα τους είναι ίδια, μείζονα. Διαφέρουν μόνο στη νότα της εβδόμης, κατά ένα ημιτόνιο.

Μία νότα αλλάζει το χρώμα
Μείζονα εβδόμης
Ντο-Μι-Σολ-Σι
Δεσπόζουσα εβδόμης
Ντο-Μι-Σολ-Σι♭
Η μείζονα εβδόμης (Μ7) και η δεσπόζουσα εβδόμης (7) έχουν ίδια τριάδα. Η εβδόμη του δεύτερου τύπου είναι μικρή (Σι♭), ένα ημιτόνιο χαμηλότερα, και αυτό αλλάζει εντελώς τον χαρακτήρα του ήχου.

03Η πιο σημαντική, η δεσπόζουσα εβδόμης

Από τους πέντε τύπους, η δεσπόζουσα εβδόμης είναι αυτή που θα συναντάς πιο συχνά στη μουσική. Είναι η συγχορδία που χτίζεται πάνω στην δεσπόζουσα βαθμίδα (V) μιας κλίμακας, με εβδόμη.

Ο λόγος που ξεχωρίζει: η μικρή εβδόμη της δημιουργεί μια εσωτερική ένταση που «ζητάει» να λυθεί. Το διάστημα ανάμεσα στην τρίτη και την εβδόμη της είναι τρίτονο, ο πιο «ανήσυχος» ήχος στη δυτική αρμονία. Αυτή η ένταση οδηγεί σχεδόν πάντα προς την τονική συγχορδία, και γι' αυτό η δεσπόζουσα εβδόμης είναι η κινητήρια δύναμη των περισσότερων καταλήξεων στην αρμονία.

Στην Ντο μείζονα η δεσπόζουσα εβδόμης είναι Σολ-Σι-Ρε-Φα (V7), και η λύση της πηγαίνει στην τονική Ντο-Μι-Σολ (I).

Σύνοψη

  • Η συγχορδία εβδόμης είναι μια τετράφωνη συγχορδία: τρίφωνη + μια ακόμα τρίτη από πάνω.
  • Η τέταρτη νότα βρίσκεται μια εβδόμη πάνω από τη βάση.
  • Πέντε βασικοί τύποι: μείζονα εβδόμης (Μ7), δεσπόζουσα εβδόμης (7), ελάσσονα εβδόμης (ελ7), ημιελαττωμένη εβδόμης, ελαττωμένη εβδόμης.
  • Η μείζονα εβδόμης (Μ7) και η δεσπόζουσα εβδόμης (7) έχουν ίδια τριάδα. Διαφέρουν κατά ένα ημιτόνιο στη νότα της εβδόμης.
  • Η δεσπόζουσα εβδόμης (V7) δημιουργεί ένταση που οδηγεί στην τονική. Είναι η πιο κοινή συγχορδία στις καταλήξεις.

Θέλεις να τα δουλέψουμε μαζί; Μαθήματα