Είδη διαστημάτων
Στο προηγούμενο μάθημα μάθαμε να βρίσκουμε το μέγεθος ενός διαστήματος, τον αριθμό του. Δύο διαστήματα όμως με το ίδιο μέγεθος μπορεί να μην είναι ακριβώς ίσα. Εδώ μπαίνει το δεύτερο χαρακτηριστικό του διαστήματος, το είδος.
01Ίδιο μέγεθος, διαφορετικό άκουσμα
Σύγκρινε δύο διαστήματα δευτέρας: από το Ντο ως το Ρε, και από το Μι ως το Φα. Και τα δύο είναι διαστήματα δευτέρας, δύο γειτονικά ονόματα νοτών. Δεν είναι όμως ίσα. Το Ντο-Ρε χωράει έναν τόνο, ενώ το Μι-Φα μόνο ένα ημιτόνιο.
02Τα πέντε είδη
Τα είδη των διαστημάτων είναι πέντε, και καθένα έχει τη συντομογραφία του: μικρό (μ), μεγάλο (Μ), καθαρό (Κ), αυξημένο (Α) και ελαττωμένο (ε).
Κάθε μέγεθος όμως παίρνει συγκεκριμένα είδη. Τα διαστήματα 2ας, 3ης, 6ης και 7ης είναι μικρά ή μεγάλα, με διαφορά ένα ημιτόνιο ανάμεσά τους. Τα διαστήματα 1ης, 4ης, 5ης και 8ης δεν χωρίζονται σε μικρά και μεγάλα. Έχουν μία μόνο φυσική μορφή, και γι' αυτό λέγονται καθαρά.
03Πόσους τόνους χωράει το καθένα
Ο παρακάτω πίνακας δείχνει όλα τα είδη με τους τόνους τους και ένα παράδειγμα, όλα με αφετηρία το Ντο. Πρόσεξε το μοτίβο: το μικρό διάστημα είναι πάντα ένα ημιτόνιο πιο κάτω από το μεγάλο.
04Αυξημένα και ελαττωμένα
Τα δύο τελευταία είδη περιγράφουν διαστήματα που είναι λίγο μεγαλύτερα ή λίγο μικρότερα από το συνηθισμένο. Όταν ένα καθαρό ή μεγάλο διάστημα γίνει κατά ένα ημιτόνιο μεγαλύτερο, λέγεται αυξημένο (Α). Όταν ένα καθαρό ή μικρό διάστημα γίνει κατά ένα ημιτόνιο μικρότερο, λέγεται ελαττωμένο (ε). Αυτό ισχύει για διάστημα οποιουδήποτε μεγέθους, και προκύπτει είτε από αλλοιώσεις είτε και από φυσικές νότες.
05Εναρμόνια διαστήματα
Κοίτα ξανά τα δύο διαστήματα της εικόνας πιο πάνω. Το Ντο-Φα♯ (4Α) και το Ντο-Σολ♭ (5ε) χωράνε και τα δύο 3 τόνους, οπότε ακούγονται ολόιδια. Γράφονται όμως διαφορετικά και έχουν διαφορετικό όνομα. Δύο διαστήματα με ίδιο άκουσμα αλλά διαφορετική γραφή λέγονται εναρμόνια.
Σύνοψη
- Το είδος λέει πόσο μεγάλο είναι ακριβώς ένα διάστημα: μικρό (μ), μεγάλο (Μ), καθαρό (Κ), αυξημένο (Α), ελαττωμένο (ε).
- Τα διαστήματα 2ας, 3ης, 6ης, 7ης είναι μικρά ή μεγάλα. Τα 1ης, 4ης, 5ης, 8ης καθαρά.
- Η διαφορά μικρού και μεγάλου είναι ένα ημιτόνιο.
- Καθαρό ή μεγάλο + ημιτόνιο = αυξημένο. Καθαρό ή μικρό − ημιτόνιο = ελαττωμένο.
- Παράδειγμα από το Ντο: Ντο-Φα♯ = 4η αυξημένη, Ντο-Σολ♭ = 5η ελαττωμένη.
- Δύο διαστήματα με ίδιο άκουσμα αλλά διαφορετική γραφή λέγονται εναρμόνια (Ντο-Φα♯ και Ντο-Σολ♭).
Θέλεις να τα δουλέψουμε μαζί; Μαθήματα