Κεφάλαιο Δ' · Μάθημα 06

Οι τρόποι της αρμονικής και της μελωδικής ελάσσονας

3 λεπτά ανάγνωσης

01Από την αρμονική ελάσσονα

Η αρμονική ελάσσονα έχει το χαρακτηριστικό τριημιτόνιο ανάμεσα στην 6η και την 7η βαθμίδα. Όποιος τρόπος της ξεκινά κοντά σε αυτό το άλμα το κληρονομεί, και αυτό είναι που τους κάνει να ακούγονται «ανατολίτικοι».

Ο Φρυγικός δεσπόζων ξεκινά από την 5η βαθμίδα: από Ντο, Ντο Ρε♭ Μι Φα Σολ Λα♭ Σι♭. Είναι ο Φρυγικός με μεγάλη τρίτη, και νότα προς νότα είναι ο χιτζάζ. Ο Δωρικός ♯4 ξεκινά από την 4η βαθμίδα: Ντο Ρε Μι♭ Φα♯ Σολ Λα Σι♭, ο Δωρικός με αυξημένη 4η, δηλαδή ο νικρίζ στη βασική του μορφή.

Ο Ντο Φρυγικός δεσπόζων: το τριημιτόνιο ανάμεσα στη 2η και την 3η
Το άλμα Ρε♭ προς Μι είναι το ίδιο τριημιτόνιο της αρμονικής ελάσσονας, μεταφερμένο στην αρχή της κλίμακας. Γι' αυτό ο τρόπος αυτός είναι ο χιτζάζ.

02Από τη μελωδική ελάσσονα

Η μελωδική ελάσσονα (στην ανιούσα μορφή της) είναι μια μείζονα με χαμηλωμένη 3η, χωρίς άλματα. Οι τρόποι της μοιάζουν με τους τρόπους της μείζονας, με μία νότα αλλαγμένη, και αυτή η νότα είναι το χρώμα τους.

Ο Λυδικός δεσπόζων (4η βαθμίδα): Ντο Ρε Μι Φα♯ Σολ Λα Σι♭, ο Μιξολυδικός με αυξημένη 4η. Ο Μιξολυδικός ♭6 (5η βαθμίδα): Ντο Ρε Μι Φα Σολ Λα♭ Σι♭, μείζονα στην αρχή, ελάσσονα στο τέλος. Ο Λοκρικός ♮2 (6η βαθμίδα): Ντο Ρε Μι♭ Φα Σολ♭ Λα♭ Σι♭, ο Λοκρικός με φυσική 2η, που ταιριάζει πάνω σε ημιελαττωμένες συγχορδίες. Και η Αλλοιωμένη κλίμακα (7η βαθμίδα): Ντο Ρε♭ Μι♭ Φα♭ Σολ♭ Λα♭ Σι♭, όπου κάθε βαθμίδα εκτός από την τονική είναι αλλοιωμένη, γι' αυτό και το όνομα. Παίζεται πάνω σε συγχορδίες δεσπόζουσας με ένταση, λίγο πριν τη λύση.

Οι έξι τρόποι που χρησιμοποιούνται
ΤρόποςΑπόΑπό Ντο · ίδιος με
Φρυγικός δεσπόζωναρμονική, 5ηΝτο Ρε♭ Μι Φα Σολ Λα♭ Σι♭ · χιτζάζ
Δωρικός ♯4αρμονική, 4ηΝτο Ρε Μι♭ Φα♯ Σολ Λα Σι♭ · νικρίζ
Λυδικός δεσπόζωνμελωδική, 4ηΝτο Ρε Μι Φα♯ Σολ Λα Σι♭
Μιξολυδικός ♭6μελωδική, 5ηΝτο Ρε Μι Φα Σολ Λα♭ Σι♭
Λοκρικός ♮2μελωδική, 6ηΝτο Ρε Μι♭ Φα Σολ♭ Λα♭ Σι♭
Αλλοιωμένημελωδική, 7ηΝτο Ρε♭ Μι♭ Φα♭ Σολ♭ Λα♭ Σι♭
Και τους έξι τους βρίσκεις στην καρτέλα «Δρόμοι» του τετράχορδου και του τρίχορδου, στην οικογένεια «Τρόποι της ελάσσονας».

Σύνοψη

  • Η αρμονική και η μελωδική ελάσσονα έχουν επτά τρόπους η καθεμία, όπως η μείζονα.
  • Από την αρμονική: Φρυγικός δεσπόζων (= χιτζάζ) και Δωρικός ♯4 (= νικρίζ), και οι δύο με το τριημιτόνιο.
  • Από τη μελωδική: Λυδικός δεσπόζων, Μιξολυδικός ♭6, Λοκρικός ♮2 και η Αλλοιωμένη κλίμακα.
  • Οι υπόλοιποι οκτώ υπάρχουν, αλλά σπάνια θα τους χρειαστείς.

Θέλεις να τα δουλέψουμε μαζί; Μαθήματα