Απλά και σύνθετα μέτρα

Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε ότι ο μετρικός οπλισμός δείχνει πόσους χτύπους έχει κάθε μέτρο. Υπάρχει όμως κι ένα δεύτερο επίπεδο, το τι γίνεται μέσα στον κάθε χτύπο. Εκεί τα μέτρα χωρίζονται σε απλά και σύνθετα.

01Ο χτύπος υποδιαιρείται

Ο χτύπος δεν είναι αδιαίρετος. Μπορείς να τον «σπάσεις» σε μικρότερα, ίσα μέρη. Ο τρόπος που υποδιαιρείται είναι ακριβώς αυτό που ξεχωρίζει τις δύο οικογένειες μέτρων. Ή σε δύο μέρη, ή σε τρία.

Πώς «σπάει» ο χτύπος

Απλό μέτρο

↓ υποδιαιρείται

σε 2 ίσα κομμάτια

Σύνθετο μέτρο

↓ υποδιαιρείται

σε 3 ίσα κομμάτια

Αυτή η μικρή διαφορά, δύο ή τρία, αλλάζει όλο το αίσθημα του ρυθμού.

02Απλά μέτρα

Στα απλά μέτρα ο κάθε χτύπος υποδιαιρείται σε δύο. Είναι τα μέτρα που έχουμε δει ήδη, τα 2/4, τα 3/4 και τα 4/4. Ο κάτω αριθμός δείχνει ένα τέταρτο, που υποδιαιρείται φυσικά σε δύο όγδοα.

Όλα τα μέτρα που έχεις συναντήσει μέχρι τώρα ήταν απλά.

03Σύνθετα μέτρα

Στα σύνθετα μέτρα ο κάθε χτύπος υποδιαιρείται σε τρία μέρη. Το πιο συχνό σύνθετο μέτρο είναι τα 6/8.

Στα 6/8 ο πάνω αριθμός λέει ότι κάθε μέτρο χωράει 6 όγδοα. Αυτά όμως δεν τα νιώθεις σαν 6 χωριστούς χτύπους. Ομαδοποιούνται σε δύο τριάδες, και κάθε τριάδα είναι ένας χτύπος.

Τα 6/8: έξι όγδοα, δύο χτύποι

Έτσι τα 6/8 τα νιώθεις σαν δύο χτύπους, με τον καθένα να υποδιαιρείται σε τρία. Ο χτύπος που νιώθεις είναι μια παρεστιγμένη νότα, με διάρκεια τριών ογδόων.

Με τον ίδιο τρόπο διαβάζονται και τα άλλα σύνθετα μέτρα. Τα 9/8 έχουν τρεις τριάδες, άρα τρεις χτύπους, και τα 12/8 τέσσερις τριάδες, άρα τέσσερις χτύπους. Ένας απλός κανόνας βοηθάει να τα αναγνωρίζεις: όταν ο πάνω αριθμός είναι 6, 9 ή 12, το μέτρο είναι σύνθετο.

04Ίδιοι χτύποι, διαφορετική αίσθηση

Γιατί όμως να γράψουμε 6/8 κι όχι απλώς 2/4; Επειδή δεν είναι το ίδιο πράγμα. Τα 2/4 και τα 6/8 έχουν και τα δύο δύο χτύπους. Η διαφορά είναι στο τι γίνεται μέσα στον χτύπο.

2/4 και 6/8: ίδιοι χτύποι, άλλη υποδιαίρεση

2/4 · Απλό · Δύο χτύποι

2 χτύποι
ο καθένας υποδιαιρείται στα 2 ίσιο, τετράγωνο αίσθημα

6/8 · Σύνθετο · Δύο χτύποι

2 χτύποι
ο καθένας υποδιαιρείται στα 3 κυλιόμενο αίσθημα, σε τριάδες

Στα 2/4 ο χτύπος υποδιαιρείται σε δύο και βγαίνει ένα ίσιο, τετράγωνο αίσθημα. Στα 6/8 σε τρία και βγαίνει ένα κυλιόμενο αίσθημα, σαν να τρέχει σε τριάδες. Πολλά κομμάτια πατάνε ακριβώς πάνω σε αυτό το αίσθημα των 6/8.