Διατονικές συγχορδίες
Ξέρεις πώς χτίζεται μια συγχορδία και ποια είδη υπάρχουν. Τώρα βάζεις μια συγχορδία σε κάθε βαθμίδα της κλίμακας, και βλέπεις τι προκύπτει.
01Μια συγχορδία σε κάθε βαθμίδα
Πάνω σε κάθε βαθμίδα στοιβάζεις δύο τρίτες, χρησιμοποιώντας μόνο νότες της κλίμακας. Δεν προσθέτεις καμία αλλοίωση και δεν «δανείζεσαι» νότες από αλλού. Έτσι κάθε βαθμίδα αποκτά τη δική της τρίφωνη συγχορδία.
Αυτές οι επτά συγχορδίες λέγονται διατονικές, επειδή προκύπτουν αποκλειστικά από τις νότες της κλίμακας (διατονικό = εντός τόνου, μέσα στην κλίμακα). Κάθε μείζονα ή ελάσσονα κλίμακα έχει τη δική της οικογένεια από επτά τέτοιες συγχορδίες.
02Το μοτίβο της μείζονας κλίμακας
Στη Ντο μείζονα οι επτά διατονικές συγχορδίες βγαίνουν ως εξής: η I είναι μείζονα, η ii ελάσσονα, η iii ελάσσονα, η IV μείζονα, η V μείζονα, η vi ελάσσονα, και η vii° ελαττωμένη.
Ο συμβολισμός με λατινικούς αριθμούς δείχνει αμέσως το είδος: κεφαλαία (I, IV, V) για μείζονες συγχορδίες, μικρά (ii, iii, vi) για ελάσσονες, και το σύμβολο ° για την ελαττωμένη (vii°).
Οι επτά συγχορδίες με τα είδη τους:
- I · Ντο-Μι-Σολ · μείζονα συγχορδία
- ii · Ρε-Φα-Λα · ελάσσονα συγχορδία
- iii · Μι-Σολ-Σι · ελάσσονα συγχορδία
- IV · Φα-Λα-Ντο · μείζονα συγχορδία
- V · Σολ-Σι-Ρε · μείζονα συγχορδία
- vi · Λα-Ντο-Μι · ελάσσονα συγχορδία
- vii° · Σι-Ρε-Φα · ελαττωμένη συγχορδία
03Οι τρεις βασικές: I, IV, V
Από τις επτά, τρεις ξεχωρίζουν ως κύριες. Η τονική (I) είναι το «σπίτι» της κλίμακας, το σημείο ηρεμίας. Η υποδεσπόζουσα (IV) δίνει αντίθεση χωρίς να απομακρύνεται πολύ. Η δεσπόζουσα (V) δημιουργεί ένταση που ζητά να λυθεί στην τονική. Μαζί, αυτές οι τρεις καλύπτουν τον αρμονικό σκελετό αμέτρητων τραγουδιών.
Αν προσθέσεις και την vi (ελάσσονα στην 6η βαθμίδα), παίρνεις την ακολουθία I-V-vi-IV, ένα από τα πιο γνωστά αρμονικά μοτίβα παγκοσμίως. Δεν είναι τυχαίο: αυτές οι τέσσερις συγχορδίες καλύπτουν τα τρία είδη της μείζονας κλίμακας (τονική, δεσπόζουσα, σχετική ελάσσονα).
04Και στις ελάσσονες κλίμακες
Το ίδιο γίνεται και στις ελάσσονες κλίμακες: στοιβάζεις μια συγχορδία σε κάθε βαθμίδα. Η διαφορά είναι ότι η ελάσσονα έχει τρεις μορφές, τη φυσική, την αρμονική και τη μελωδική, και κάθε μορφή δίνει λίγο διαφορετικές συγχορδίες. Ας πάρουμε σαν παράδειγμα τη Λα ελάσσονα, τη σχετική της Ντο μείζονας.
Στη φυσική ελάσσονα οι νότες είναι ίδιες με τη σχετική μείζονα, οπότε προκύπτουν οι ίδιες επτά συγχορδίες, απλώς ξεκινώντας από άλλη βαθμίδα. Η τονική (i) είναι τώρα ελάσσονα.
Στην αρμονική ελάσσονα ανεβάζουμε κατά ένα ημιτόνιο την 7η βαθμίδα (Σολ → Σολ♯), για να αποκτήσει η κλίμακα προσαγωγέα. Αυτή η μία νότα κάνει τη V μείζονα (τη δεσπόζουσα), και έτσι η κατάληξη V-i γίνεται πολύ πιο δυνατή. Παράλληλα η III γίνεται αυξημένη (III+, το + δηλώνει αυξημένη συγχορδία) και η vii ελαττωμένη.
Στη μελωδική ελάσσονα ανεβάζουμε και την 6η και την 7η βαθμίδα, οπότε αλλάζουν ακόμα περισσότερες συγχορδίες: γίνεται μείζονα και η IV.
Σύνοψη
- Στοιβάζεις δύο τρίτες σε κάθε βαθμίδα της κλίμακας, με μόνο νότες της: προκύπτουν οι διατονικές συγχορδίες.
- Στη μείζονα κλίμακα το είδος ακολουθεί σταθερό μοτίβο: I IV V μείζονες, ii iii vi ελάσσονες, vii° ελαττωμένη.
- Κεφαλαία = μείζονα, μικρά = ελάσσονα, ° = ελαττωμένη.
- Οι I, IV, V είναι ο αρμονικός σκελετός της μείζονας. Η προσθήκη της vi δίνει την ακολουθία I-V-vi-IV.
- Το μοτίβο ισχύει για κάθε μείζονα κλίμακα, όχι μόνο για τη Ντο.
- Οι ελάσσονες κλίμακες έχουν τρεις μορφές (φυσική, αρμονική, μελωδική) με λίγο διαφορετικές διατονικές συγχορδίες. Ανεβάζοντας την 7η βαθμίδα (αρμονική) η V γίνεται μείζονα, για πιο δυνατή κατάληξη V-i.
Θέλεις να τα δουλέψουμε μαζί; Μαθήματα